Tuesday, April 3, 2018

​​ఇవాన్స్ చైల్డ్ హుడ్

యుద్ధం ఎప్పుడు గొప్ప గొప్ప త్యాగాలను , యవ్వన ప్రాయాన్ని బాల్యాన్ని బలికోరుతుంది. యుద్ధంలో విజయం సాధించడం అంటే ప్రాణంతో కూడుకున్నవన్నీ మట్టి కలిసిపోవడం ,మంట కలిసిపోవడమే. ఒక గాయాన్ని చరిత్ర గుండెపై చేసి దాన్ని మానిపోకుండా  మాటి మాటికీ రేపుతూ ఉండడమే. యుద్ధం ఒక భయంకర స్వప్నం. యుద్ధాన్ని హత్తుకున్న ఎన్ని రాజ్యాలు దేశాలు సంతోషంగా విలసిల్లాయని చెప్పగలం. అలాంటి యుద్ధ వాతావరణాన్ని చూపిస్తూ , ఆ యుద్ధంలో తల్లిని తండ్రిని కుటుంబాన్ని కోల్పోయిన  పండ్రెండేళ్ల బాలుడి కథ " ఇవాన్స్ చైల్డ్ హుడ్ ".


రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో  "Ivan Bondarev" అనే 12 ఏళ్ల కుర్రాడు రష్యా సైన్యంలో సైనికుడిగా చేరతాడు. చిన్న కుర్రాడు నాజీలకు అనుమానం రాదని భావించిన రష్యా సైన్యం ఆ కుర్రోన్ని నిఘా కోసం గూఢచారిగా పంపుతుంది. రహస్యాలను ఎంతో నేర్పుతో తెచ్చే ఆ కుర్రాణ్ణి లెఫ్టినెంట్ " Galtsev "ఇంకొందరు సైనికులు ఎంతో  ఇష్టపడతారు. ఆ అబ్బాయి నాజీల మీద  ప్రతీకారంతో రగిలిపోతూ తను చేయలేని తీర్చుకోలేని పగని రష్యా సైనికులకు సహాయం చేయడం ద్వారా తీర్చుకోవచ్చని భావిస్తుంటాడు. అతన్ని అందుకు దూరంగా ఉంచాలని మిలటరీ స్కూల్లో వేసిన ,చిల్డ్రన్ స్కూల్లో వేసినా పారిపోయి వస్తానని చాలా సూటిగా కోపంతో రగిలిపోయే ఇవాన్ చెబుతుంటాడు. తనని మిలటరీ స్కూల్ కి పంపినా పారిపోయి వస్తానన్న ఇవాన్ చివరగా ఒక మిషన్ కోసం వెళ్తాడు. కానీ అతడెప్పుడు ఇక తిరిగిరాడు.   ఆ యుద్ధం ఆ కుర్రవాడికి ఎన్ని భయంకరమైన కలల్ని మిగిలిస్తుందో అతడు కనే కలల ద్వారా చూపిస్తుంటాడు దర్శకుడు. నాజీల పరాజయం తర్వాతా రష్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని దేశంలోలోకి ప్రవేశించిన రష్యన్ సైనికులు ఇవాన్ అమరుడవడాన్ని ఒక ఫైల్ లో చూపిస్తూండడం అతడి మరణానంతరం అతడి కలని చూపిస్తూ సినిమాని ముగియడం మనం చూస్తాం. 

సినిమా నలుపు తెలుపుల బొమ్మలతో ఒక కవితగా సాగిపోతున్నట్టు ఉంటుంది. దర్శకుడు  Andrei tarkovsky ఈ సినిమాని స్వప్నాదృశ్యాలతో ప్రస్తుతాన్ని మిళితం చేస్తూ కథని కొనసాగిస్తూ దృశ్య కావ్యంగా మలిచిన తీరు అద్భుతం. ఇందులో ఇవాన్ కనే కలలు కథ నుంచి విడివడి వున్నవి కావు. అవి కథనాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లే తాళపు చెవుల్లా ఉంటాయి.

ఒక కుర్రవాడు పచ్చని చెట్ల మధ్య , సీతా కొక చిలుక కోసం సీతాకోక లా ఎగురుతూ ,గెంతుతూ పరుగెడుతూ ఆ ప్రాణంతో తొణికిసలాడే పచ్చని చెట్ల మధ్య హాయిగా ఆడుకుంటూ తిరుగుతూ వాళ్ళ అమ్మ తెచ్చిన నీళ్లను తాగి సేద తీరుతూ ఉన్నట్టు తన గతాన్ని కలగనడంతో సినిమా ప్రారంభం అవుతుంది.  కానీ యుద్ధం ఏంచేస్తుంది ప్రాణాన్ని ఎండిపోయేలా చేస్తుంది. అందుకు సాదృశ్యంగా బాంబులతో కాలిపోయి ఎండిపోయి బూడిదైన చెట్ల మధ్య కథ కొనసాగడం చూపిస్తాడు దర్శకుడు. తన కలల్లో తానూ చూసే అందమైన ప్రపంచాన్ని ఆస్వాదించే ఆ కుర్రాడు నిద్ర మేల్కొనేప్పటికీ ఎలాంటి భయంకరమైనవాతావరణంలో గడుపుతున్నాడో చూస్తే చూసే ప్రేక్షకులకు బాధేస్తుంది. 

ఇదే కథలో మాషా అనే ఒక యువతిని గురించి పార్లెల్ గా స్టోరీ రన్ చేస్తుంటాడు దర్శకుడు. మాషా ఆ యుద్ధంలో సైనికులకు సహాయం చేసేందుకు పనిచేసే మెడికల్ అసిస్టెంట్. కొహ్లీన్ అనే సైనికుడు తనని అడుగడునా సెడ్యూస్ చేయడం చూపిస్తుంటాడు. తరువాత తనతో చదివిన తన స్నేహితుడు. ఇంకో లెఫ్టినెంట్ . ఇలా యుద్ధంలో అమ్మాయిలకి రక్షణ లేకపోవడాన్ని చూపించే ప్రయత్నం చేసాడు దర్శకుడు. పిల్లలు బాల్యం కోల్పోవడమే కాకుండా స్త్రీలు యువతులు తమ విలువైన జీవితాన్ని ఎలా పణంగా పెట్టవలసి వస్తుందో ఈ సినిమా మాట్లాడుతుంది. 

సినిమాలో ఇవాన్ , మాషాలిద్దరిపై యుద్ధ ప్రభావం ఉండకూడదని కోరుకుంటాడు లెఫ్టినంట్ " గెల్స్టోవ్ " . ఇవాన్ ని స్కూల్కి పంపడం అతడి ఉద్దేశం కానీ యుద్ధంలో  తనకి తానె బాస్ నని ప్రకటించుకుంటాడు ఇవాన్. బక్క చిక్కి ఎముకలు బయటికి కనబడే బాలుడివి నువ్వేం చేయగలవు అనే గేళి ఇవాన్నీ ఇంకా కఠినంగా తయారు చేస్తుంది. అయితే మాష ఆ మిలిటరీ క్యామ్పు నుంచి పట్టణంలోని హాస్పిటల్కి పంపివేయబడుతుంది. యుద్ధం జీవితాలపై నిర్ణయాలను తీసుకునే అధికారాన్ని కూడా కోల్పోయేలా ఎలా చేస్తుందో ఈ సినిమా మాట్లాడుతుంది. 

ఇవాన్ కలలు అబ్స్ట్రాక్ట్ గా అనిపించినా ప్రతి కల చర్చకి పెడితే ఒక గ్రంధం అవుతుంది. సినిమా ప్రతీ ఫ్రేమ్లో దర్శకుడి ప్రతిభ కనిపిస్తుంది. సినిమా అంత చీకటి వెలుగుల మధ్య ఏ  ఫ్రెమ్ లో ఆపిన ఒక అద్భుతమైన దృశ్యం. 

సినిమా విడుదలయ్యింది 1962 లో అప్పటికి అది ప్రపంచ యుద్ధకాలం కాదు. అయినా దర్శకుడు తన దర్శకత్వ పటిమతో ప్రేక్షకులను కాలంలో ప్రయాణించేలా చేస్తాడు.  “The past is more real than the present.” అని నమ్ముతాడు  Tarkovsky.

కలలకి యధార్ధతకి మధ్య ఒక వంతెన వేసి నడిపిన ఇవాన్స్ చైల్డ్ హుడ్ యుద్ధ బీభత్సాన్ని ,యుద్ధ ప్రభావాన్ని చూస్తున్న ప్రేక్షకుడి ముందు చాలా సున్నితంగా ఆలోచనాత్మకంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.

1963 లో  Venice Film Festival’s లో " the Golden Lion " అవార్డును అందుకున్న చిత్రంగా  " ఇవాన్స్  చైల్డ్ హుడ్ " చరిత్ర సృష్టించింది. తరువాత Tarkovsky తీసిన సినిమాలన్నీ అద్భుతమైన సినిమాలుగా పరిగణింపబడ్డాయి.  ఈ దర్శకుడు  తీసిన ఈ సినిమాలైన cesspools in Stalker [1979] , swimming pool in Nostalgia [1983] ,  The Sacrifice (1986) , తప్పక చూడవలసిన సినిమాలు. 

ఈ సినిమా దర్శకుడు  Andrei tarkovsky కి చాలా మంచి పేరు తెచ్చిపెట్టింది. అతన్ని అంతర్జాతీయ దర్శకుడిగా నిలబెట్టింది.  4 April 1932 లో  Zavrazhye, Russia లో తార్కోవ్స్కీ జన్మించాడు. ప్రపంచ యుద్ధం జరిగేప్పుడు సినిమాలో కుర్రాడి పాత్రకున్న వయసు దర్శకుడి వయసు ఇంచుమించు సమానం. ఆ యుద్ధ ప్రభావం దర్శకుడి మీద కూడా ఉండి ఉండవచ్చు.  Ingmar Bergman  అనే దర్శకుడు టర్కోవ్స్కీ గురించి రాస్తూ  
- " When I discovered the first films of Tarkovsky, it was a miracle. I suddenly found myself before a door to which I had never had the key.a room which I had always wished to penetrate and wherein he felt perfectly at ease. Someone was able to express what I had always wished to say without knowing how. For me Tarkovsky is the greatest filmmaker
– Ingmar Bergman
టర్కోవ్స్కీ తండ్రి   Arseny Alexandrovich Tarkovsky గొప్ప కవి. తండ్రి కవి అవడం వల్ల టర్కోవ్స్కీ మీద ఆ ప్రభావం కూడా ఉండి ఉండవచ్చు.అతని తల్లి Maria Ivanova Vishnyakova, the Maxim Gorky Literature Institute నుంచి గ్రాడ్యుయేట్ పట్టా అందుకుని ప్రూఫ్ రీడర్గా పని చేస్తుండిన వ్యక్తి . 

రచయిత ,కవి,. తనకి తానూ సినిమా విద్యార్థిని అని చెప్పుకునే దేవరాజు మహారాజు గారు మొన్నటి సండే సినిమాకి క్యూరేటర్ గా వ్యవహరించారు. దర్శకుడి గురించి అతని ప్రతిభ గురించి., ఇవాన్స్ చైల్డ్ హుడ్ సినిమాని ఎందుకు ఎంపిక చేసుకోవలసి వచ్చిందో చాలా విపులంగా తెలియజేసారు. 
ఆదివారం సినిమా పేరుతో రవీంద్రభారతి ,పైడి జయరాజు థియేటర్లో వేస్తున్న వరల్డ్ క్లాసిక్స్ ఒక్కొక్కటి ఒక్కో అద్భుతం. మామిడి హరికృష్ణ అన్నకి, తెలంగాణా సాంస్కృతిక శాఖకి ఈ విషయమై అభినందనలు చెప్పకుండా ఉండలేము.  

Thursday, March 1, 2018

"నాటు వైద్య రత్న " లక్ష్మీ కుట్టి అమ్మ

కేరళలో ఫిబ్రవరి 16, 17, 18 తారీఖుల్లో జరిగిన దక్షిణ భారత దేశ సాహిత్య సాంస్కృతిక సమ్మేళనంలో పాల్గొనేందుకు నాకు ప్రత్యేక ఆహ్వానం అందింది. సాహిత్య సదస్సులో మాట్లాడేందుకు "వర్తమాన / ఆధునిక తెలుగు కవిత్వంలో స్త్రీల జీవిత చిత్రణ " అన్న అంశం మీద ప్రసంగిన్చేందుకు వాళ్ళు నన్ను ఆహ్వానించారు. ఈ సదస్సుల్లో పాల్గొనడం నాకు ఎంతో ఆనందం కలిగించాయి. అందుకు కారణాలు అనేకం. ఒక్కొక్కటిగా నా బ్లాగులో ఇలా రాస్తాను.

పరపతి పదవి ఆస్థి అంతస్తులు వుపయోగించి అవార్డులు కోసం వెంపర్లాడే వాళ్లు పద్మ భూషన్లు పద్మ విభూషన్లు రాజకీయ పరపతిని ఉపయోగించి తెచ్చుకునే వాళ్ళని ఎందరినో చూస్తున్నాం.  కానీ ఆదర్శం కోసం నిలబడే వాళ్ళు ఆదర్శవంతమైన జీవితం జీవించే వాళ్ళు చాలా తక్కువగా ఉంటారు.  అవార్డులు వచ్చిన వాళ్లనందరిని  గుర్తుంచుకోలేంకానీ జీవితాన్ని అవార్డుల కన్నా ఉన్నతంగా స్వీకరించే లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ లాంటివాళ్లు  అనేకమందిని  స్ఫూర్తిపొందేలా చేయడం చాలా అరుదుగా తారసపడే యదార్ధం .  అలాంటి లక్ష్మి కుట్టి అమ్మతో వేదిక పంచుకోవడం ఎప్పటికీ మర్చిపోలేని విషయం

                                                           * * * * * * * * * * *

మొదటి రోజు నేను "పద్మ శ్రీ" అవార్డు గ్రహీత  లక్ష్మి కుట్టి అమ్మతో వేదిక పంచుకోవడం. 75 ఏళ్ళ యువ రక్తంతో యువకుల కన్నా ఎక్కువ  చలాకీగా కనిపిస్తూ మాట్లాడే లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ. మాట్లాడమని పిలిచినప్పుడు గంట సేపు గుక్క తిప్పుకోకుండా మాట్లాడి ఆహుతులను ఆశ్చర్యచకితులను చేసిన లక్ష్మి కుట్టి అమ్మతో వేదిక పంచుకోవడం ఒక విశేషం అయితే ఆవిడతో మాట్లాడి ఆవిడ గురించి సమాచారం తెలుసుకుని ఆశ్చర్య పోవడం ఇంకో విశేషం.

ఆమె అడవికే అమ్మ . కేరళలో ఓ గిరిజన వర్గానికి చెందిన ఆమె తన జ్ఞాపకశక్తిలో నిక్షిప్తమైన 500 లకు పైగా ఔషధాలను తయారుచేసి అక్కడి గిరిజనులకు వైద్యురాలిగా పేరు తెచ్చుకుంది. ఆమె సేవలను గుర్తించి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమెకు భారత ప్రభుత్వం ఇచ్చే నాలుగవ స్థాయి అత్యున్నత పౌర పురస్కారం ఇచ్చి సత్కరించింది.

తిరువనంతపురం జిల్లా " కల్లార్ " అనే ప్రాంతంలో , ఈత కొమ్మలతో కప్పబడ్డ ఒక చుట్టు గుడిసెలో ఉంటున్న ఈ 75 ఏళ్ళ తల్లి కవిగా , పాము కాటుకువిరుగుడు మందు ఇచ్చే వైద్యురాలిగా , ఉపాధ్యాయురాలిగా సుప్రసిద్ధురాలు. తన ఇంటి చుట్టూ అందుబాటులో ఉన్న ఔషధ  మొక్కలతో  తన దగ్గరకు వచ్చే వారికి వైద్యం చేయడమే కాకుండా ఆ విషంతో  ఉక్కిరి బిక్కిరయ్యే ఆ భాదితులకు తన మాటలతో ఉపశమనం కలిగిస్తుంది.

దేశంలోనే అత్యుత్తమ నాలుగవ పౌర పురస్కారం పద్మ శ్రీ అందుకున్న లక్ష్మీ కుట్టి అమ్మ అవార్డు స్వీకరిస్తూ చెప్పిన మాటలు ఆమెలోని సమాజం పట్ల ప్రేమ , తన ప్రజల జీవితాల పట్ల తనకున్న ఆర్తిని కనపరుస్తాయి. __"  మా ఊరికి ఇప్పటికీ రోడ్డు లేదు. 1952 లోనే రోడ్డు వేయమని అనుమతులు జారీ అయినా ఇంత వరకు అది మొదలైన పాపాన పోలేదు. కొన్ని కిలోమీటర్లు మా గ్రామాలగుండా  అడవుల్లోంచి దాటి ప్రయాణం చేసి పట్టణాలకు లేదా ఇతర ప్రాంతాలకు వెళ్లాల్సి  వస్తుంది. ఆ ప్రయాణంలో అప్పుడప్పుడు క్రూరమృగాలు ఏనుగులు తారసపడి భయపెడుతుంటాయి. అందువల్ల అనారోగ్యంగా ఉన్న వాళ్ళు అస్వస్థులను నా దగ్గరకి మెరుగైన వైద్యం కోసం తీసుకురాడానికి చాలా సమయం పట్టి వైద్యం అందక చనిపోతున్నవారు కూడా ఉన్నారు. ఇప్పటికైనా ప్రభుత్వం ఈ దిశగా చర్యలు తీసుకుని రోడ్డు వేయించే పనికి సత్వరం పూనుకోవాలని విజ్ఞప్తి చేస్తున్నాను " ___

తిరువనంత పురానికి 43 కి.మీ.ల దూరంలో రెండు కిలోమీటర్లు అలా పైకి వెళ్ళే అరణ్య మార్గంలో నడిస్తే  పాము కాటుకు , విషానికి విరుగుడు ఇచ్చి బ్రతికించే మన లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ నివాసం తారస పడుతుంది. వెదురు బొగులు చుట్టూ పాతి దాన్ని ఈత ఆకులతోకప్పినట్టు ఉండే గుడిసెలోనే లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ నివాసం.

ఆ ఇంటిని అక్కడి ఆదివాసి గిరిజనుల తెగల వాళ్ళు "శివ జ్యోతి " అని పిలుచుకుంటారు. ఆ ఇంట్లో
ఎప్పుడు ఆరిపోకుండా వెలుగు ప్రకాశిస్తూనే ఉంటుంది. ఆ కరెంటు కూడ లేని ప్రాంతంలో ఏ రాత్రి వెళ్ళినా వైద్యం అందుతుంది. రాత్రుళ్ళు కూడా ఆ ఇంట్లో దీపం ఆరిపోదు. ఆమె ఇంటి చుట్టూ. నానా రకాల ఔషధ మొక్కలు వ్యాపించి ఉంటాయి. ఈ లక్ష్మి కుట్టి అమ్మకు మాత్రమె ఏ మొక్కలతో ఏ పాము విషానికి విరిగుడు మందు ఇవ్వచ్చో తెలుసు. తనకు తెలిసిన జ్ఞానం తన జ్ఞాపకంలో ఉన్న వాటితో ఆమె సుమారు  అయిదు వందల మందులను తాయారు చేయగలదు. రోజు వేలకొలది గిరిజనులు వివిధ గ్రామాలనుంచి ఆమె దగ్గరకి వైద్యం కోసం ఆమె దగ్గరకి వస్తారు.

కొంత మంది వైద్యం కోసం వస్తే మరి కొంత మంది ఆమె దగ్గర ఆ వైద్య విద్యని నేర్చుకోడానికి వస్తారు. ఆమె కథలు అల్లుతుంది కవిత్వం కూడా రాస్తుంది. ఆమె ఉంటున్న ఆ అడవిలో ప్రతి మూల మూల ఆమెకి పరిచయం.గొప్ప గొప్ప చదువులు చదువుకున్న , సాంఘీక స్థాయి ఉన్న వాళ్ళ మధ్య ఈ సంవత్సరానికి గాను" గోట్ర" తెగకు చెందిన మన లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ ఎంతో గౌరవంగా పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని స్వీకరించింది.

ఆమె అంటుంది -" అనారోగ్యాన్ని , రోగాన్ని దేవునిగా చూడాలి . వైద్యం అంటే మనకు తెలిసిన ఆకులనే మూళికలు ఔషదాలనే శ్లోకాలుగా మంత్రాలుగా భావించి ఉచ్చరిస్తూ అర్చన చేయటం "- అని .

ఆమెకి జాతీయ గుర్తింపు వచ్చినా చాల సామాన్యురాలిగా తనని తానూ చూసుకోవటం ఆమె గొప్పతనానికి నిదర్శనం. ప్రక్రుతి అడవి తనకు చాల నేర్పాయని లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ చెప్తుంది. మిమ్మల్ని కాటేసిన పాముని మీకు హాని చేసిన జంతువులను చంపొద్దు అని ఇతర వైద్యుల్లాగే ఆమే చెప్తుంది. రేబిస్ వ్యాదికి తప్ప మిగత అన్నీ రోగాలకి ఆమె మందులిస్తుంది.

ఆమె చెప్తుంది- ఎవరైనా ఆపదలో ఉంటే తనలోని అంతరంగం తనకి ఆ విషయం ముందే తెలియజేస్తుందని. అప్పుడు తను వాళ్ళు వచ్చేప్పటికి ఆ మందులని సిద్ధం చేసుకుంటుందట .
కొన్న సార్లు ఆమె వైద్యం అవసరం ఉన్న వాళ్ళు రోజుల తరబడి ఉండిపోవలసి వస్తుంది. ఆమె వాళ్లకి వసతి భోజన సదుపాయాలు చూసుకుంటుంది.

1995 లో కేరళ ప్రభుత్వం ఆమె సేవలని గుర్తించి " నాటువైద్య రత్న " బిరుదుతో సత్కరించింది. ఇప్పటివరకు లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ ౩౦౦ మందికి పైగా పాముకాటుకు గురైన వ్యక్తులకు విరుగుడు మందిచ్చి వాళ్ల ప్రాణాలని కాపాడింది.

పరిశోధక విద్యార్ధులు కూడా ఆమె దగ్గర నేర్చుకోడానికి వస్తారు. అలా ఎందరికో ఆవిడ గైడ్ లాగ వ్యవహరించి వాళ్ళ పరిశోధనలకు సహాయపడింది. వివిధ యూనివర్సిటీలకు విసిటింగ్ ప్రొఫెసర్ గా కూడా ఉన్నారు లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ.

జవహర్ లాల్ నెహ్రూ ట్రాపికల్ బొటానికల్ గార్డెన్ , ఇంటర్ నేషనల్ బయో డైవర్సిటి బోర్డ్ , ఇంటర్ నేషనల్ బయో డైవర్సిటి సెంటర్ లాంటి యూనివర్సిటీలకు తన సేవలందిస్తున్నారు లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ .

కేరళలో ఇలా నాటు వైద్యం తెలిసిన సంతతికి చెందిన వాళ్ళలో లక్ష్మి కుట్టి అమ్మే చివరది.
ఎనిమిదో తరగతి వరకు చదివిన లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ మళయాళమే కాకుండా హిందీ ఇంగ్లిష్ కూడా మాట్లాడగలదు . తనకున్న సాహిత్య అభిరుచితో మలయాళ సాహిత్యాన్ని విపరీతంగా చదివే కుట్టి అమ్మ కవిత్వం కూడా  రాస్తుంది . తన కవిత్వం వివిధ సంకలనాలుగా కూడా ప్రచురించ బడింది. చదువుకోవాలన్న ఆసక్తి కలిగిన లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ తమ సామాజిక వర్గం నుంచి ఆ ప్రాంత గిరిజనుల్లోనే మొదటిగా చదువుకున్న మహిళ. చదువుకోడానికి " కల్లార్ " నదిని దాట వలసి వచ్చేది. ఆ నది మీద ఇప్పటికి వంతెన లేదు. ఆ నదిపై వంతెన రావాలని వాళ్ల గిరిజన గ్రామానికి రోడ్డు రావాలని లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ ఆశతో ఎదురు చూస్తుంది.

లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ ఎందరికో ఆదర్శం . తన కోరిక నెరవేరాలని మనస్ఫూర్తిగా కోరుకుంటూ
-
మెర్సీ మార్గరెట్

నేను లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ రామ నున్ని దక్షిణ భారత దేశ సాహిత్య సమ్మేళనంలో 

లక్ష్మి కుట్టి అమ్మ మాట్లాడేప్పుడు నేను తీసిన ఫోటో  








Wednesday, February 28, 2018

శివా రెడ్డి గారితో బ్రెజిల్ ముచ్చట్లు

శివా రెడ్డి గారు బ్రెజిల్ గారు భారత దేశం తరపున మరో ఇద్దరుకవులతో కలిసి బ్రెజిల్ ప్రయాణం చేసోచ్చారు. ఒక కవిగా ఆయన అనుభవాలు . ఆయన యాత్ర విశేషాలు ఆయనతో సాగిన మాటా మంతి ఉన్నది ఉన్నట్టుగా ..

మెర్సీ : సర్ ఇంతకు ముందు చాల ప్రయాణాలు చేసారు కదా వాటన్నిటి కన్నా ఈ ప్రయాణం
ఎందుకు ప్రత్యేకమైనది ?

శివారెడ్డి సర్ : అమెరికా పోయా. ఇంగ్లాడ్ పోయా . జర్మనీ పోయా. కువైట్ పోయా.
వివిధ దేశాలకు వెళ్ళొచ్చా కాని ఈ ట్రిప్ చాలా విశిష్టమైనది. ఎందుకంటే ఒకటే ఈ వయసులో
26 గంటలు విమాన ప్రయాణం చేయడం. రెండు ఒక దేశం నుంచి ముగ్గురు కవులను
ఎక్స్లూసివ్ గా ఇంకో దేశం పంపించడం. ఇది ఒక దేశ సాహిత్యకారులని ఇంకో దేశానికి పంపడం.
వాళ్ల దేశం నుంచి మళ్ళీ మన దేశానికి రావడం ద్వారా జరిగే “కల్చరల్ ఎక్స్చేంజ్ “అనుకోవాలి.
ఎలా అయితే భారతీయ కవులంగా మేము వెళ్లి కవితలు చదివి బ్రెజిల్ తిరిగొచ్చామో అలాగే వచ్చే
రోజుల్లో బ్రెజిల్ నుంచి ఇంకో కవిత్వ బృందం భారతదేశం వచ్చి తమ కవితలు చదవడం
భారతదేశాన్ని చూసి వెళ్ళడం జరుగుతుంది.


మెర్సీ : ఈ కల్చరల్ ఎక్స్చేంజ్ ప్రయాణ భాద్యతలు , రూపకల్పన ఎవరిది ?
ఎవరెవరు పాలు పంచుకున్నారు ?

శివారెడ్డి సర్ : సాహిత్య అకాడెమి , మినిస్ట్రీ ఆఫ్ కల్చర్ వాళ్ళు మమ్మల్ని ఇక్కడ నుంచి పంపారు.
బ్రెజిల్ లో వాళ్ళ ఎంబసి వాళ్ళు మా వసతి భోజన సదుపాయాలన్నీ చూసుకున్నారు. మేము
వెళ్లకముందే కవితలు పంపమన్నారు. మా బృందంలో ముగ్గురు కవులం తలా ఆరు ఏడూ కవితల్ని
వాళ్లకు పంపాం. అవి పోర్చుగీసులోకి అనువాదం చేయబడ్డాయి. బ్రెజిల్ రాజబాష పోర్చుగీసు. వాళ్ళది
పోర్చుగీసు కాలని. మనది బ్రిటిష్ కాలని. అందుకని వాళ్లకి ఇంగ్లీషు భాష లాంటివి రావు.


మెర్సీ : ఒక సాధారణ వ్యక్తిగా లేక కవిగా మీరు బ్రెజిల్ ని ఎలా చూసారు ?

శివారెడ్డి సర్ : బ్రెజిల్ మనకన్నా చాలా పెద్ద దేశం. మన కన్నా ముందు స్వాతంత్ర్యం
సాధించుకున్న దేశం. మనకు౦ 170 ఏళ్ళ కిందే స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది. కల్చరల్ హెరిటేజ్
ఉన్న దేశం. దానిదైన ఉద్దేశానికి దానిదైన ఒక కల్చర్ దానిదైన ఒక అభివ్యక్తి , వ్యక్తిత్వం ఉంది.
మనిషికి ఉన్నట్టుగానే ప్రతిదేశానికి దానిదైన స్వభావము వ్యక్తిత్వమూ ఉంటుంది.
బ్రెజిల్ కూడా అంతే . బ్రెజిల్ అనగానే మనకు గుర్తొచ్చేది ఫుట్ బాల్ గేం , ఫుట్ బాల్ టీం ,
ఫుట్ బాల్ ప్లేయర్ పేలే, అలాగే కాఫీ గుర్తొస్తుంది.అంత అధ్బుతమైన కాఫీ ఇంకెక్కడా తాగలేదు.

మెర్సీ : మీ బృందంలో ఎవరెవరు ఉన్నారు ? ఏ ఏ ప్రాంతానికి చెందిన కవులు
ఇక్కడ భారతదేశం నుంచి బ్రెజిల్ వెళ్ళారు ?

శివారెడ్డి సర్ : తెలుగు కవిగా నేను , కాశ్మీరీ కవి షఫీ షౌక్ , ఒరియా కవయిత్రి మోనాలిసా.
మమ్మల్ని ముగ్గురిని బ్రెజిల్ పర్యటనకి గాను ఎంపిక చేసి పంపించారు. ధిల్లీ వెళ్లి ధిల్లీ నుంచి
దుబాయ్ వెళ్లి అక్కడ నుంచి బ్రెజిల్ వెళ్లాం. బ్రెజిల్ రాజధాని అయిన  బ్రెసిలియాకి వెళ్లాం.
ఇలాంటి ప్రయాణాలు ఊహాశక్తిని ఇస్తాయి. అవి రాయడానికి ప్రేరణనిస్తాయి.

మెర్సీ : బ్రెజిల్ లో ఏ ఏ ప్రాంతాల్లో మీరు మీ కవితల్ని చదివి వినిపించారు. ?

శివారెడ్డి సర్ : బ్రెజిల్ లో మూడు నగరాలు తిరిగాం. ఒకటి బ్రెసిలియా, రెండోది సాపౌలో,
మూడోది రియో. ఈ మూడు పట్టణాలలో కవిత్వ పఠనం చేశాం. అప్పటికీ మా కవితలు
పోర్చుగీసులోకి అనువాదం అయి ఉండడం వల్ల అప్పటికప్పుడు ఏదైనా మాట్లాడితే
వెంటనే దాన్ని పోర్చుగీసు భాషలోకి అనువదించి చెప్పడానికి ఒక అనువాదకుడు దాన్ని
పోర్చుగీసులో చెప్పేవాడు. నేను ఓ కవితని తెలుగులో చదివాక మిగితావి మిగిలినవి
ఇంగ్లీషులో చదివా వాటికి సమాంతరంగా అనువాదాలు చదివారు

మెర్సీ : మీరు అక్కడున్నప్పుడు మిమ్మల్ని కవిత్వం రాసేట్టుగా ఏదైనా అంశాలు
ప్రేరేపించాయి ?
శివారెడ్డి సర్ : మేము అక్కడ ఉన్నప్పుడే వాళ్ల స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకలు జరిగాయి.
ఆ వేడుకలపై నేను ఓ కవిత రాసాను. షఫీ షౌక్ కూడ కవిత రాసాడు.
నేను మొత్తం ఎనిమిది కవితల వరకు రాసాను. ఇంగ్లీషులో కూడా కవితలు రాసాను.

మెర్సీ : మీ ముందటి అంతర్జాతీయ ప్రయాణమప్పుడు ఎప్పుడైనా ఇలాగే కవిత్వం
రాసారా ?
శివారెడ్డి సర్ : నేను అమెరికా వెళ్ళినప్పుడు ఒక్క కవితా రాయలేదు.
జర్మనీ వెళ్ళినప్పుడు నెల రోజులు ఉండొచ్చా ఒక్క కవితా రాయలేక పోయా.
అలాగే కువైట్ వెళ్ళినప్పుడు కూడా . ఒక్క కవిత రాయలేకపోయాను. ఇంగ్లాడు వెళ్ళినప్పుడు
ఒక పదికవితల వరకు రాసాను. మళ్ళీ బ్రెజిల్ వెళ్ళినప్పుడు రాసాను.

మెర్సీ : మీరు పర్యటించిన దేశాలలో కొన్ని దేశాలకు వెళ్ళినప్పుడు రాయలేక పోవడం

బ్రెజిల్ ఇంగ్లాడ్ వెళ్ళినప్పుడు రాయడం వెనక కారణం ఏమై ఉండొచ్చు ?
శివారెడ్డి సర్ : కొత్త మనుషులు , కొత్త ప్రాంతం , కొత్త వాతావరణం రాయడానికి ఓ కవికి కొత్త

ఊహా శక్తిని ఇస్తాయి. అవి రాయడానికి ప్రేరణనిస్తాయి. ఎప్పుడైతే కవి ఆ వాతావరణంతో

తెలియకుండా మమైకం అవుతాడో అప్పుడే కవిత్వాన్ని పలకగలడు. అందుకు కవి మానసిక

స్థితి కూడా అనుకూలంగా ఉండాలి.


మెర్సీ : బ్రెజిల్ లో  మీరెక్కడెక్కడ కవితలు చదివారు ?
శివారెడ్డి సర్ : నేను బ్రెజిల్ యూనివర్సిటీలో చదివాను.
 బ్రెజిల్ రాయబార కార్యాలయంలో రెండో రోజు సాయంత్రం చదివాను.
రాజధాని  బ్రెసిలియాలోని ఒక యూనివర్సిటీలో మొదటి రోజు చదివాను.
అక్కడి నుంచి సాఫౌలో కెళ్ళాం. సాఫౌలో లో నే ప్రపంచ ప్రసిద్ది గాంచిన అరెనా డే సాఫౌలో
అనే ఫుట్ బాల్ స్టేడియం ఉంది.  అరవైదు వేల  ఎనిమిది వందల మంది ప్రేక్షకులు కూర్చునే
స్టేడియం. అదీ గాక ఇరవై వేల తాత్కాలిక సీట్లు అదనం. ఇంకా అక్కడ గ్రాఫిటీ చేసిన
గోడలతో పెద్ద వీది ఉంది. అక్కడ ఆ బొమ్మలు యుద్ధానికి సంబంధించి ఆ విధ్వంసానికి
సంబంధించిన చిత్రాలు నన్నెంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి. యుద్ధాలు లేని శాంతియుత
ప్రపంచాన్ని కాంక్షిస్తున్నట్టు ఉంటాయి ఆ గ్రాఫిటీ చిత్రాలు. ప్రతి మూడు నెలలకు
ఒకసారి కొత్తగా మళ్ళీ వాటిపై చిత్రిస్తూనే ఉంటారట.

సాఫౌలో వెళ్ళిన వాళ్ళు స్టేడియం , గ్రాఫిటీ వేసిన గోడలు చూడకుండా వెళ్లరు.
సాఫౌలోలో రెండు స్థలాల్లో కవితా పఠనం చేశాం. సాఫౌలో లోని  “ పెద్ద బుక్ స్టోర్స్  చైన్ “ ఉంది.
అది ఓ పెద్ద పుస్తకాల వీధి. దాని పేరు “ లివరేరియా కాల్చుర “ ( Livararia Cultura )
అక్కడా రెండు చోట్ల వేదికలా వేసి పుస్తకాలు కొనడానికి వచ్చే వాళ్ళు వినేలా
కవితా పఠనం ఏర్పాటు చేసారు.   

ఫుట్ బాల్ మ్యూజియం చూసాం. ఫుట్ బాల్ ఆట ఎలా పుట్టింది ఎలా పరిణామం
చెందుతూ వస్తుంది అని అక్కడ ఒక షో వేసారు. అక్కడ నుంచి రియోలో కూడా ఫిలాసఫీ
డిపార్ట్మెంట్ లో సెలెక్టెడ్ ఆడియన్స్ మధ్య కవితా పఠనం చేసాం.  

మెర్సీ : సాఫౌలో లో మాట్లాడారన్నారు కదా ? ఏ విషయాలు మాట్లాడారు?
శివారెడ్డి సర్ : సాఫౌలో లో నాకు పది నిమిషాలు మాట్లాడే అవకాశం లభించింది.
బ్రెజిల్ భారత దేశానికి మధ్య ఉన్న సామ్యం గురించి, రెండు దేశాలు కలోనియల్ గా
వ్యత్యాసాలున్న దేశాలు. వాళ్ళది ముందుగా చెప్పినట్టు పోర్చుగీస్ కాలనీ, మనది బ్రిటిష్ కాలనీ.
వాళ్లకి ముందు స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది. మనకన్నా వంద సంవత్సరాల ముందే
వాళ్లకి స్వాతంత్యం వచ్చింది. వాళ్ళది కూడా రిచ్ కల్చర్ , సామ్యవాద దేశం.
99% మంది పోర్చుగీస్ మాట్లాడేవాళ్ళే. మూడు పట్టణాల్లో కవితలు చదవడం.
వాళ్లకు మనకి ఉన్న పోలికలు బేధాలు వివరించడం. భారత దేశం యొక్క సారాంశాన్ని
కూడా వల్ల ముందు వ్యక్త పర్చడం. ఇన్ని కులాలు ఇన్ని మతాలూ, భాషలూ,
వివిధ ఐడెంటిటీలు, అభిప్రాయాలు  కమ్యూనిటీలుగా ఉన్న ఈ దేశం ఎలా ఐక్యంగా
నిలబడి ఉండగలుగుతుంది అనేది మాట్లాడను. గ్రేట్ డైవర్సిటీ ఉండి కూడా యూనిటి
ఎలా కలిగిఉంది. అలాగే తెలుగు సాహిత్యంలో వచ్చిన ట్రెండ్స్. గురజాడ నుంచి
శ్రీ శ్రీ వరకు , ఉనికికి సంభందించిన సాహిత్య ధోరణుల గురించి మాట్లాడాను.
1986 తరువాత దళితవాదం, స్త్రీ వాదం, ప్రాంతీయ వాదం,
వీటిని ప్రాతిపదికగా చేసుకొని ఎంతటి గొప్ప సాహిత్యం వచ్చిందన్న విషయాలు మాట్లాడను.

మెర్సీ : బ్రెజిల్ లో  మీకు చూడగానే  నచ్చిన ప్రదేశాలు , అబ్బురపరిచిన సన్నివేశాలు
ఏమైనా ఉన్నాయా సర్ ?
శివారెడ్డి సర్ : బ్రెజిల్ వెళ్ళే ముందు బ్రెజిల్ సాహిత్యం గురించి కొంత చదివి వెళ్లాను.  
మనకి లాగే వాళ్ళకూ జాతీయకవి ఉన్నారు. కార్లోస్ ద్రుమ్మండ్ డే అన్ద్రాడే
( Carlos Drummond de Andrade ). మనకి శ్రీ శ్రీ ఎలాగో వాళ్లకి అన్ద్రాడే అలాగ.
రియోలో అట్లాంటిక్ సముద్రానికి ఉన్న బీచ్ లలో ఎక్కువ మందిని ఆకర్షించే
ఒక బీచ్ ఉంది.  అది “ కోపకబాన “ ( Copacabana ) బీచ్. ఆ బీచ్ అంత “ఫుల్ అఫ్ లైఫ్ “.
ఆ బీచ్ లోనే కార్లోస్ ద్రుమ్మండ్ డే అన్ద్రాడే విగ్రహం బీచ్ బెంచీ మీద కూర్చున్నట్టు
ఉంటుంది. మనకు లాగ చచ్చిపోయిన వాళ్ళని ట్యాంక్ బ్యాండ్ మీదో మూసి నది పక్కనో
కాదు. అక్కడ ఆ కవి కూర్చుని ఆలోచిస్తూ మనలని పలకరిస్తున్నట్టు జీవించి ఉంటున్న
వాడిలాగే ఉంటాడు. ఆయనతో ఫోటో తీసుకున్నా.
అక్కడే రియో లో Rio de Janeiro అనే”  క్రైస్ట్ ది రిడీమర్ “ విగ్రహం ఉంది. అది 98 అడుగుల
ఎత్తున్న విగ్రహం. చూడగానే ఆకట్టుకునేట్టు బీచ్ పక్కన ఎత్తైన ఒంటిశిల కొండ పైన
చెక్కబడింది. అసలు అక్కడ అలా చెక్కడం పెద్ద సాహసం. ఆ శిల్పి ని మెచ్చుకోవాల్సిందే.
అక్కడ జాతరలా ఉంటుంది. అది చూడాల్సిందే అక్కడికి వెళితే.
నాకు ఒక మిగిలిపోయిన కోరికగా అనిపించింది మాత్రం అక్కడ గ్రామాలని చూడలేకపోవడం.
అక్కడ గ్రామాలు ఎలా ఉన్నాయో చూడాలన్న కోరిక ఉండిపోయింది. ఎందుకంటే బ్రెజిల్
అనే దేశం పాలకీ , పాడికీ గొప్ప పేరున్న దేశం. అయితే అది ఒక పది రోజుల ట్రిప్ మాత్రం
అవడం వల్ల అన్నీ చూట్టం కుదరలేదు.

మెర్సీ : సర్ ఇలాంటి ప్రయాణాల వల్ల ఏంటి లాభం ?
శివారెడ్డి సర్ : ఏ కొత్త ప్రాంతానికైనా వెళ్ళినా అది ఒక లాంటి జ్ఞాన సముపార్జన.
అది నైసర్గికమైనది కావచ్చు. భౌగోళికమైనది కావచ్చు. సాహిత్యపరమైనది కావచ్చు.
ఇవన్నీ మనకూ వాళ్ళకున్న సామ్యాన్ని స్వారూప్యాన్ని తెలియజేస్తాయి. వాళ్లకతో మనకున్న
గొప్ప సాహిత్య సంపదల్ని పంచుకోడానికి   వీలవుతుంది. కవి ప్రయాణాల ద్వారా తన
దృష్టిని ఇంకా తేట పరుచుకోగలడు. సాహిత్య అకాడెమీ వాళ్లు కూడా మందలా మమ్మల్ని
తోలకుండా ముగ్గురిని పంపడం ద్వారా కొంత ప్రశాంతంగా అక్కడి వాతావరణాన్ని
ప్రదేశాల్ని అర్ధం చేసుకుని కొంత చిక్కటి అనుభవాల్ని పొందేందుకు అవకాశం కలిగింది.

మెర్సీ : చివరిగా మీ ఈ బ్రెజిల్ యాత్ర గురించి ఏమైనా చెప్పాలనుకుంటున్నారా ?
శివారెడ్డి సర్ : వాళ్లకు సాహిత్యంలో నోబుల్ ప్రైజ్ రాలేదు. వాళ్ళ సాహిత్యం అందరికీ
తెలియకపోవడానికి వాళ్ళ సాహిత్యం వేరే భాషల్లోకి వెళ్లకపోవటం కూడా ఒక కారణం
అయ్యుంటుంది. మేమైనా కేవలం బయట బయట చూసాం తప్ప అంతగా అంతర్వీక్షణం
చేయగలిగే వీలు చెక్కలేదు. అక్కడి ప్రజలు చాలా స్నేహపూర్వంగా ఉన్నారు. అమెరికాలా
కాకుండా బ్రెజిల్ శాంతిని కోరుకునే దేశం. అమెరికా దురాక్రమణ చేసే దేశంగా కనిపిస్తే.
బ్రెజిల్ కి దానికై దానికి స్వంత నాగరికత సంస్కృతి ప్రత్యేకత ఉన్నాయి దానికి
స్వాతంత్రోద్యమ స్ట్రగల్ ఉంది.

“life is short knowledge is infinity “ అని యూలిసిస్ ( ulysis )తన పోయెంలో అన్నట్టు,
తిరగటం వల్ల వచ్చే జ్ఞానం గొప్పగా ఉంటుంది. చదవడటం కన్నా చూడటం వల్ల
నాలెడ్జ్ ఎక్కువగా వస్తుంది.





























Monday, February 26, 2018

రన్ లోల రన్

పరుగు. గడియారం .కాలం .జీవితం.  నిమిషం.. నిమిషం.. ఏదో తెలియని ఉత్కంట. ఇరవై నిమిషాలు ప్రియుడి ప్రాణం. లోల పరుగు. "మని' కోసం పరుగు.
మని , లోల ప్రియుడు.

సమయం , గమ్యం. లక్ష్యం గమనం. ప్రణాళికలు పరుగులు. పర్సెప్షన్స్. పర్వర్శన్స్. లోల పరుగు.మని .. జీవితం..  కాలం ముగింపు. కాలం ఆట .. ఆట ముగింపు కాదు. 20 నిమిషాల్లో లోల .. చేయగలిగేది ఏంటి ? పరుగు చెప్పేదేంటి ?

నిన్న సినీవారంలో ప్రదర్శింప బడ్డ సినిమా " రన్ లోల రన్ ".

ఒక ఎనభై నిమిషాల  సినిమాలో దర్శకుడు ఏం చెప్పాలనుకున్నాడు అని వెతికితే ముంజేతికి అద్దం కట్టి మిమ్మల్ని మీరూ ఒకసారి చూసుకోండి అన్నట్టు ఉంటుంది సినిమా.

చిన్న చిన్న స్మగ్లింగ్ వ్యాపారం చేసే మని వజ్రాలను చేరవేసి 100, 000 /- DM లక్ష డచ్ మార్క్ లను తీసుకుని డబ్బులు తిరిగిచ్చే క్రమంలో ట్రైన్లో పోలీసు లను చూసి కంగారుతో డబ్బు సంచి మర్చిపోయి దిగేస్తాడు. అప్పుడు అందులో ఎక్కినా బిచ్చగాడు ఆ సంచి ని చూసి అందులో డబ్బుల్ని చూసి తరువాతి స్టేషన్లో దిగిపోతాడు. ఆ లక్ష మార్క్స్ ఇవ్వకపోతే ఆ ముఠా మని ప్రాణం తీసేయడం ఖాయం. మనికున్న ఒకే ఒక ఆధారం లోల . లోల తన ప్రేమికురాలు. మని భయాన్ని అర్ధం చేసుకుంటుంది. ఇరవై నిమిషాల్లో డబ్బుతో వస్తాను అంటుంది. ఇరవై నిమిషాల్లో లోల డబ్బుని ఎలా సంపాదిస్తుంది. అసలు ఆ విపత్కర పరిస్థితి నుంచి మనిని రక్షించుకుంటుందా లేదా అన్నది సినిమా.

తన ఇరవై నిమిషాల కాలాన్ని . తన అనుకూలతల్ని దర్శకుడు మూడు సంఘటనలుగా విడగొట్టి చెప్పడం అధ్బుతం. ప్రేక్షకున్ని తనతో పాటు పరుగెత్తించాడు దర్శకుడు. అధ్బుతమైన స్క్రీన్ ప్లే, చివరకి వచ్చే హిందుస్తానీ సంగీతం వరకు మనమూ మన ఆలోచనల్ని లోల కాళ్ళతో పాటు పరుగులు పెట్టిస్తాడు దర్శకుడు.

లోల ప్రియుని కోసం పరుగేడుతుందా ? లేదా లోల స్థానంలో వుండి మనమే యే లక్ష్యం కోసం పరుగెడుతున్నాం అని ప్రశ్నించుకునేట్టు చేస్తాడు దర్శకుడు.

"అదే క్షణంలో అలాగే  జీవించు "అనేది జర్మన్ల ఫిలాసఫి. అప్పటికప్పుడు ఆ క్షణంలో ఎలాంటి ఎలాంటి నిర్ణయాలను తీసుకుంటూ నిర్ణీత సమయంలో ప్రియున్ని కాపడుకోవడాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా ఇరవై ఇరవై నిమిషాలుగా మూడు భాగాలుగా ఆమె పరుగును చిత్రీకరించాడు దర్శకుడు.

మనిషి తీసుకునే నిర్ణయాలు వాళ్ళ జీవితాలమీద ఎలాంటి ప్రభావాన్ని చూపిస్తాయి. సమయం గమ్యం నిర్దేషించబడి ఉన్నప్పుడు మనిషి తీసుకునే నిర్ణయాలు తన గమ్యానికి చేరువ చేస్తాయా ? దూరం చేస్తాయా ? అన్న పరిణతి మారుతున్న ఆమె ప్రతి పరుగులో కనిపిస్తుంది.

ఇదేదో సందేశాన్ని ఇచ్చే సినిమా కాదు. నీతి సూక్తులు వల్లిస్తూ భూమిలోకి దిగిపోయే అంత భారీ డైలాగులు వుండవు. its purely a German Classical Existentialism గురించి చెప్పే సినిమా. ఒకే సినిమాలో ఇరవై నిమిషాల్లో realism , Anti realism ,flashbacks ,  philosophical musings. emotional attachments and detachments. anger and acceptance  అన్నీ చూపించే ప్రయత్నం చేస్తాడు దర్శకుడు టాం టైక్వార్ ( Tom Tykwar). 

సినిమా చూస్తూ మన జీవితానికి కూడా ఇలా రివైండ్ చేసుకుని మళ్ళీ కరెక్ట్ చేసుకుంటూ వెళ్తే ఎంత బాగుంటుంది అనే ఆలోచన వస్తుంది. సినిమాలో ఆమె  పరుగుని అదే పరుగుని మూడు సార్లు ఒక్కోసారి పరుగెత్తేప్పుడు ఆమె ఎలా ఎలా తన పరుగు లక్ష్యాలను మార్చుకోవాలో చూపిస్తూ తీస్తాడు దర్శకుడు . ఒక పరుగులో ఆమె చనిపోతుంది అనే ఆలోచన. రెండో పరుగులో మని చనిపోతాడు . ఇద్దరి మరణాలు లేకుండా ఆ గడ్డు సమస్యనించి బయటపడటం గురించి మూడో పరుగు. ఒక abstract సినిమా. ఎవరిని వాళ్ళు తమ నిత్య జీవితాన్ని ఆ సినిమాలో  చూసుకునేలా ఉండే సినిమా " రన్ లోల రన్ " ఈ సినిమా 1998 లో "టాం టైక్వార్ " దర్శకత్వం వహించింది.

Monday, February 19, 2018

కొంచెం నేను కొంత కవిత్వం

ఊహలకు ఆకారం ఉంటుందా? ఉంటె ఎలా ఉంటుంది. ఊహలని ఒక ఆకారం లోకి
ప్రవేశపెట్టడానికి మనిషి ఎలాంటి భావసంఘర్షణకి గురవుతాడు. ఊహలకి  భావాలకి మనిషికి మనసుకు మధ్య అంతర్లీనంగా కనబడకుండా ఆవరించుకుని ఉండే ఆ వలయం వేటిని తనలోకి లాక్కుంటుంది. ఎప్పుడూ ఈ ప్రశ్నలకి సమాధానం కాలంతోనే  మారుతూనే ఉంటుంది.

కొన్ని అనుభూతులు ఎప్పుడు మనసులోకి ప్రవేశించి ఆక్రమిస్తాయో తెలీదు.
ప్రవేశించడంతో ఆగకుండా అవి ఎప్పుడు ఒక రూపాన్ని సంక్రమించుకోవడం కోసం
అయస్కాంతంలా మారుతాయో తెలియదు. ఊహలకి నిర్దిష్టమైన ఆకారం ఉంటుందో లేదో కాని
అక్షరాలలోకి ఊహలు భావాలు ఒదిగేప్పుడు నిర్దిష్టమైన  ఆకారాన్ని మాత్రం
సంతరించుకుంటాయి.  భాష, వ్యాకరణం, వాక్య నిర్మాణం, తదితర నియమాలకు లోబడతాయి.
నియమాలకు లోబడే ఊహలు భావాలు ఏ సాహిత్య  ప్రక్రియలోకైన ఒదిగిపోవచ్చు.
అయితే అవి కవిత్వంలోకి రూపాంతరం చెందేప్పుడు అప్పుడే  పుట్టిన పసివాడంత
స్వచ్చంగా ఉండి మన చేతుల్లోకి తీసుకున్నప్పుడు ఆ పసితనపు స్వచ్చతలోకి
మనల్నీ లాక్కుంటాయి.

నా మట్టుకు నాకు కవిత్వం సంకల్పిత చర్యే.
ఒక సంఘటన, ఒక సందర్భం మనిషి మెదడులోకి అక్కడినుంచి
మనసులోకి చేరి మెల్లిగా మొలకెత్తి దాన్ని బయటికి విసిరి కొట్టే వరకు ఊరుకొని తుఫాను.
ఒకలాంటి అల్పపీడనం.

ఒక నిజాన్నికానీ, కోపాన్నికానీ, ఆనందాన్ని కానీ, ఉన్నదాన్ని ఉన్నట్టు అంటేనో
రాస్తేనో కవిత్వం కాదు. అయితే ఆ భావాలు పాఠకున్ని  
గుండెలోకి చొచ్చి ఆ గుండెని మెలిపెట్టే భావాల అల్లికే కవిత్వం.
కవిత్వాన్ని ప్రేమించే ఒక్కొక్కరూ ఒక్కోలా దానికి  జన్మనిస్తారు.

కవిత్వాన్ని నేను రాయడం మొదలుపెట్టినప్పుడు నాకు  
దాన్ని కవిత్వం అంటారని తెలియదు.  కవిత్వానికి ఉండాల్సిన లక్షణాలు ఇవీ అని తెలియదు.
కాని వ్యాసంలా రాసేస్ది మాత్రం కవిత్వం కాదు అనే ఒక స్పృహ నాకు ఉండేది.
నా చిన్నతనంలో  రెండో తరగతిలో ఉన్నప్పుడు  మిట్టమధ్యాహ్నం
మా బంగాళా పై బొంతేసుకుని పడుకుని ఆకాశంకేసి చూస్తున్నప్పుడు
మబ్బులు కదలడం చూసిన నాకు ఎదో కనుక్కు న్నానన్న సంబరంతో
మా అమ్మ దగ్గరకు పరుగెత్తి కెళ్ళి మబ్బులు కదులుతున్నాయి అని ఆశ్చర్యంగా చెప్పడం.
నాకు ఇంకా తాజా జ్ఞాపకం. రకరకాల ఆకారాల్లోకి  మబ్బులు మారేప్పుడు
నాకు వాటిని అలా కళ్ళలో ఖైదు చేయడం చాల నచ్చేది. ప్రతి ఆకారం
నాతో  స్పష్టంగా మాట్లాడుతున్నట్టు అనిపించేది.
రాత్రుళ్ళు పడుకుని ఆకాశంలోకి చూస్తున్నప్పుడు నక్షత్రాలని లెక్కపెట్టడం
లెక్క తప్పినప్పుడు మళ్ళీ లెక్కపెట్టడం చంద్రుని చుట్టూ వుండే
వలయాన్ని చూసి భయపడడం ఇవన్నీ ఏంటో తెలియని అనుభవాలు.

నా చిన్న తనంలో మేము చర్చికి ఎదురుగ ఉన్న ఇంట్లో ఉండేవాళ్ళం.
నేను మూడో తరగతికి వచ్చే వరకు ఆ ఇంట్లోనే ఉన్నాం.
చర్చ్ ని ఊడ్చి పట్టాలు వేసాక వాటిమీద ఆంధ్రక్రైస్తవ కీర్తనల పుస్తకాలు పెట్టేవాళ్ళు
ఎవరు ముందొస్తే వాళ్ళు ఆ పుస్తకాన్ని తీసుకుని పాటలు పాడడానికి వీలుగా.
నేను ఊడ్చేప్పుడే వెళ్లి చర్చ్ లోని ఆంధ్రక్రైస్తవ కీర్తనలని కంఠతా పట్టేదాక పాడాలని
మళ్ళీ మళ్ళీ పాడేదాన్ని. ఆ కీర్తనల్లోని పాదాలు పోలికలు నన్ను చాల ఆకర్షించేవి.
అలా కీర్తనలు రాయాలనే కోరిక కూడా బలంగా వుండడం
నన్ను తెలుగును ఇష్టపడేట్టు చేసిన కారణాల్లో ఒకటి.

కవితలు అని వేటిని అంటారో తెలియనప్పుడు నా చిన్న తనంలో
నేను ఆరో తరగతిలో వున్నననుకుంట అప్పుడు ఎన్. గోపి గారికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు
వచ్చింది. గోపి గారి గురించి ఒక డాక్యుమెంటరి దూరదర్శన్ లో వచ్చింది.
అప్పుడు గోపి గారు నానీలు చదివి వినిపుస్తున్నారు. ఆ నానీలు వింటున్నప్పుడు
ఓహ్ కవితలు ఇలాగే రాస్తారా అని ఒక బీజం నా మెదడులో పడింది.
ఇలాంటివి నేను కూడా రాయగలను అని అనుకుని
చిన్న చిన్న కోట్స్ రాసుకున్న సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి.
కవిత్వాన్ని ఇష్టపడడానికి ఈ సందర్భం కూడా ప్రేరణనే.

నేను మొట్టమొదటి సారిగా రాసిన కవిత ఇంటర్ రెండవ సంవత్సరంలో
ఉన్నప్పుడు  “ప్రవహిస్తూ వస్తున్న విద్యను నీ వైపు దోసిళ్ళతో పుచ్చుకుని
దాహం తీర్చుకో “ అంటూ సాగుతుంది. విద్య ప్రవహించడం అంటూ
ఎలా మొదలు పెట్టానో ఇప్పటికి అర్ధం కాదు. ఇలా డిగ్రీ వరకు కవితలు అంటారో అనారో
తెలియని వాటిని ఒక నలభై వరకు రాసుకున్నా.
ఇలా కవితలు రాయడం మొదలు పెట్టినా ఫేస్ బుక్ లో రాయడం ఒక కొత్త అడుగు అనుభవం.
కవులతో పరిచయాలు . పత్రికలకు కవితల్ని పంపడం వాటిని అచ్చులో చూసుకోవడం
ఆనందపడ్డం మరో అనుభవం.

ఈ క్రమంలోనే అనేకమైన కవితల్ని ఫేస్ బుక్ లో
చదవడానికి నాకు ఆస్కారం దొరికింది.
అప్పటి వరకు నాకు అప్పుడొకటి అప్పుడొకటి దొరుకుతున్న కవితలు.
పూర్తి స్థాయిలో ఫేస్బుక్ లోనే దొరకడం.

అయితే  
నాకవిత్వమధర్మాయ వ్యాధయే దండనాయ వా|
కుకవిత్వం పునః సాక్షాన్మృతి రాహుర్మనీషిణః|| –
భామహుడు, కావ్యాలంకారం. 7వ శతాబ్దం.
(నువ్వు కవిత్వం రాయకపోతే అది తప్పు కాదు. నీకు జబ్బు చేయదు. నిన్నెవరూ తిట్టరు, కొట్టరు. కానీ చెడు కవిత్వం రాస్తే నువ్వు తప్పకుండా నీ పాఠకులను చంపినవాడి వవుతావు.)  లాంటి శ్లోకాలు కాని కుకవిత్వం అని వినడం కాని నాకు అంతకు ముందు వరకు ఎప్పుడూ తెలియదు. ఇవన్నీ ఫేస్ బుక్ లోనే వినడం.
కవిత్వంలో  కుకవిత్వం కూడా ఉంటుంది  అని తెలిసినప్పుడు నాకు చాల ఆశ్చర్యం కలిగింది.
అరె నేను రాస్తున్నది కవిత్వమా? కుకవిత్వమా? అన్న సందేహం కూడా నన్ను వెంటాడింది.
ఒక వేళ నేను రాస్తున్నది కవిత్వమే అయితే నా కవిత్వానికి వీళ్ళు కవిత్వం అని చెప్పుకోదగ్గ లక్షణాలు ఉన్నాయా ? అని రీసెర్చ్ చేసుకోవడం మొదలు పెట్టాను. అందుకు నాకు గూగుల్ చాల ఉపయోగపడింది. కవిత్వం అని కొడితే ఎన్నో వ్యాసాలు వాటికి సంభందించిన లింకులు నా ముందు ప్రత్యక్షమైయ్యేవి. వాటిని చదువుకోవడం నేను రాస్తున్న కవిత్వాన్ని పరీక్షించుకోవడం ఇదే పనిగా పెట్టుకున్నాను కొన్ని రోజులు. జాన్ హైడ్ కనుమూరిగారు , అలాగే అఫ్సర్ గారు కవిత్వం వాచ్యం అవడం గురించి నాతో పదే పదే చర్చించే వాళ్ళు. నా కవిత్వంలో అనవసర పదాలు వాడినట్టు కనిపిస్తే జాన్ హైడ్ కనుమూరి గారు వెంటనే ఫేస్ బుక్ లో మెస్సేజ్ పెట్టేవాళ్ళు. ఆ పదాల అవసరం అక్కడ ఉందా అని. ఇలా పేరు ప్రఖ్యాతలు ఉన్న కవులు కూడా ఫేస్ బుక్ లో వుండడం irrespective of their designation and position ఏ జంకు లేకుండా పలకరించి మాట్లాడడానికి ఫేస్ బుక్ వేదిక కలిగించింది.

ఇలా రాస్తూ ఉండగా నాతో పాటు కొత్తగా రాస్తున్న నా తరం పిల్లలం ఒకరితో ఒకరికి పరిచయాలు బలపడుతూ రావడం మొదలైంది. సమకాలీన కవిత్వం గురించి మాట్లాడాలంటే కవుల గురించి కూడా మాట్లాడాలి. కొత్త తరం కవులే కాదు. మా ముందుతరం సీనియర్ కవులు కూడా చాల మంది ఫేస్ బుక్ లో మా కళ్ళ ముందు ఉండడం మా అదృష్టం. వాళ్ళు కూడా ఫేస్ బుక్ వేదికగా కవిత్వం రాయడం. కవిత్వంపై చర్చలు వ్యాసాలూ కొనసాగించడం వాటిని చదువుతున్న నా లాంటి కొత్త పిల్లలకి కవిత్వం పట్ల అవగాహన్ ఏర్పడడం కవిత్వం రాయడం పట్ల మక్కువ ఏర్పడడం సర్వసాధారణంగా జరిగిన విషయం. అయితే ఫేస్ బుక్ లో నేను పేజీ మొదలు పెట్టి రాస్తున్న క్రమంలో ఫెంటోస్ అనే గ్రూప్ ఉండేది. అది మినీ కవిత్వ ప్రక్రియకి సంబంధించిన గ్రూప్. అయితే ఒక నిబంధన పెట్టుకుని ఆ నిబంధనకి లోబడి చిన్న చిన్న పాదాలు రాసేవాళ్ళం.

మొదటి వరుసలో పదిలైన్లు రెండో వరుసలో పదిహేను లైన్లు దాటకుండా భావాన్ని వ్యక్తపరచాలి. ఆ గ్రూప్ లో రాస్తూ పరిచయంఅయిన నేను , నర్ష్కుమార్ సూఫీ, అనిల్ డాని , చైతన్య శంకర్, వర్నలేఖ, వంశీధర్ రెడ్డి, ఇలా మా పిల్లల బ్యాచ్ అంత కవి సంగమం అనే ఒక గ్రూప్ ఏర్పడిందని తెలిసి అందులో చేరి అక్కడ కవిత్వం రాయడం మొదలు పెట్టాం. మేము కవి సంగమంలో  చేరక ముందు విజయభాను అక్క, కేక్యూబ్ వర్మ గారు అడ్మిన్ లు గా స్వేచ్చ అనే గ్రూప్ వుండేది అందులో కవిత్వం దానికి సంభందించిన చర్చ జరుగుతుండేది. దాని తరువాత కవిత్వం కోసమే ఏర్పడ్డ గ్రూప్ గా కవి సంగమం ముందుకు రావడం. ఫేస్ బుక్ లో కవిత్వం రాస్తూ ఔత్సాహికులుగా ఉన్న వాళ్ళను ఒక చోటకు తెచ్చి రాసుకునే వేసలుబాటుగా వేదికగా మారడం అందులోఏ బేషజాలు లేకుండా సీనియర్ కవులు కూడా కవితలు రాస్తూ మమ్మల్ని ప్రోత్సహిస్తూ వ్యాసాలు వ్యాఖ్యలు రాయడం. నాకు /మాకు ఒక పాఠం. కవి సంగమం తో పాటు సింగిడి గ్రూప్ ఏర్పడడం, ఆ తర్వాత అనేక రకాలైన కవిత్వ గ్రూపులు ఏర్పడి విరివిగా కవితల్ని రాసే సమూహాల్ని నిర్మించడం ఆశ్చర్యానికి గురి చేసిన అంశం. 

ఈ గ్రూప్ లలో అనేక రకాలైన  కవిత్వం వచ్చేది. ప్రేమ విత్వం  , విరహ కవిత్వం ,   ఒంటరితనానినికి సంభందించిన  కవిత్వం, భావ కవిత్వం, అభ్యుదయ కవిత్వం, కాల్పనిక కవిత్వం. విప్లవ కవిత్వం , అస్తిత్వ వాద కవిత్వం. మైనారటీ కవిత్వం , తెలంగాణ ఉద్యమం నేపద్యంగా తెలంగాణా రాష్ట్ర అవతరణ కోరుతూ తెలంగాణ యాస ప్రతిఫలిస్తూ   తెలంగాణ కవిత్వం. తెలంగాణాని వ్యతిరేకిస్తూ కవిత్వం. సామాజిక జాడ్యాల మీద మూడ నమ్మకాల మీద , సామాజిక అసమానతల మీద , స్త్రీల మీద జరిగే అత్యాచారాల మీద ఇలా విపరీతంగా కవిత్వం ఫేస్ బుక్ ని ముంచెత్తింది.
కొందరు సీనియర్ కవులు ఇది మంచి పరిణామం అన్నారు. కొందరు ఇది ఎక్కడికి దారి తీస్తుందో అని భయపడ్డారు. మరి కొందరు లైక్లు కామెంట్ల ధోరణి కవితా స్పూర్తిని చెడగోడుతుందని భయం వ్యక్తం చేసి దూరంగా ఉన్నారు. ఆపై కొందరు కవితల్ని విమర్శించే విమర్శకులు ఉంటె బాగుంటుందని అభిప్రాయం వ్యక్తం చేసారు.
నేను ముందు పేర్కొన్నట్టు కవిత్వం , కుకవిత్వం అన్న మాటలు మళ్ళీ మళ్ళీ వినిపించడం మొదలైంది.మరి వేల సంఖ్యలో కవిత్వం గ్రూప్ లలో చేరుతున్న వాళ్ళందరూ కవులేనా ? ఇదో పెద్ద ప్రశ్నగా తయారైయింది చాల మందికి. గ్రూప్ లో ఉన్నాం కదా అని రాసే వారి సంఖ్య కూడా పెరగడం మొదలైంది. మరి కవిత్వాన్ని ఎలా వడబోసి కుకవిత్వం కాని దాన్ని వెదికి పట్టుకోవడం ?? అదీ గాక ఇంటర్నెట్ కవులు అన్న ఒక ట్యాగ్ మొదలయ్యాక అది ఒక లాంటి తిట్టు లాగా భావించేసున్నితత్వం. మా కవిత్వాన్ని పత్రికలకు పంపి అక్కడ పబ్లిష్ అయ్యాక ఆనంద పడ్డం కూడా మొదలు పెట్టాం. ఈ క్రమంలో మాకు ఒక విషయం అర్ధం అయింది. పత్రికలలో పబ్లిష్ అవడం అంత తేలిక కాదు అని. అయితేనేం ఫేస్ బుక్ లో తమ భావాల్ని స్వేచ్చగా వ్యక్తం చేస్తున్న వాళ్ళు ఎక్కువే వున్నారు.

అయితే నేను రాయడం మొదలు పెట్టినప్పటినుంచి ఎలాంటి కవిత్వాన్ని చూస్తున్నాను   ఏది రాస్తూ వస్తున్నాను అదంతా కాలంతో పాటు నా అనుభవంతో పాటు మారుతూ వస్తుంది. కాలం పరిణతిని తీసుకోస్తూనే ఉంది. మాట్లాడేవాళ్ళు కొత్త తూనికరాళ్ళు కనుక్కుంటూనే ఉన్నారు. కవిత్వం రాసే వాళ్ళు రాస్తూనే ఉన్నారు. వాళ్ళ అడుగుల పక్కగానో కాలిపో నేను అడుగులేస్తున్నాను అవి ముందుకో వెనక్కో కాలం కొలమానంలో నిర్ధారించబడతాయి. కాని తొందర పడి కూసే కోయిలలకు సమాధానం చెప్పే పని పెట్టుకోకూడదని మాత్రం నేను అనుకున్నాను. అనుకుంటున్నాను. నన్ను నేను కవిత్వంతో నింపుకోవడం ప్రస్తుతం నా పని. అది కవిత్వమనే కాదు నన్ను పరిపూర్ణం చేసే ఏ సాహిత్యమైన నాలో ఇంకిపోవాలని స్వీకరిస్తూనే ఉన్నాను. నేనింకా కట్టబడుతున్నాను . నిర్మాణం మొత్తం అయ్యాకే దాని స్వరూపం స్వభావం కట్టడం యొక్క అందం తెలిసేది. అది జీవిత చరమాంకానికి కాని అర్ధం అవదేమో.
ప్రస్తుతానికి ఇంతే సెలవు.